«تیکها حرکات غیرعادی، غیرارادی، ناخواسته، و مکرری هستند که میتوانند در هر قسمتی از بدن ایجاد شوند.» حرکات اندامهای بدن مثل دست و پا و سایر قسمتهای بدن به عنوان تیکهای حرکتی شناخته میشوند. صداهای مکرر و ناخواسته مانند خر خر، بوییدن، یا صاف کردن گلو تیکهای صوتی هستند.
اختلال تیک معمولاً در دوران کودکی آغاز شده و تقریبا اولین نشانهها در سن ۵ سالگی ظاهر میشوند. به طور کلی، اختلالات تیک در مردان بیشتر از زناناند. بسیاری از تیکهای عصبی موقتیاند و در عرض یک سال از بین میروند. اگرچه، در بعضی افراد تیک عصبی به اختلال مزمن تبدیل میشود. تیکهای عصبی مزمن، ۱ نفر از هر ۱۰۰ نفر را درگیر میکنند.
در سالهای اخیر بسیاری از افراد و خانوادهها احساس میکنند تیکهای عصبی در خودشان یا فرزندشان بیشتر از گذشته شده است. تجربه فشارهای اقتصادی، نگرانیهای شغلی، فضای پرتنش اجتماعی، اخبار ناگوار، تغییرات سریع سبک زندگی و استرسهای مداومی که بسیاری از مردم ایران در سالهای اخیر با آن روبهرو بودهاند، میتواند باعث شود تیکهای عصبی که پیشتر خفیف بودهاند بیشتر دیده شوند یا شدت پیدا کنند.
باید توجه داشت که این شرایط بهتنهایی علت ایجاد اختلال تیک نیستند، اما از مهمترین عواملی هستند که میتوانند علائم را تشدید یا آشکارتر کنند. اگر در دورههای پراسترس زندگی متوجه افزایش تیکهای عصبی در خود یا فرزندتان شدهاید، بهتر است به جای سرزنش کردن خود یا او، موضوع را با آرامش پیگیری کنید. توجه به سلامت روان، مدیریت استرس و مراجعه به روانشناس یا روانپزشک در صورت تداوم یا شدت گرفتن علائم، میتواند نقش مهمی در کنترل و درمان تیکهای عصبی داشته باشد.
انواع اختلالات تیک
اختلالات تیک معمولاً در سه دستۀ حرکتی، صوتی، و سندرم تورت طبقهبندی میشوند.
تیکهای عصبی حرکتی و صوتی ممکن است موقتی یا مزمن باشند، سندروم تورت به عنوان تیک عصبیای مزمن تلقی میشود.
اختلال تیک گذرا (موقتی)
اختلال تیک حرکتی یا صوتی مزمن
سندروم تورت
برای مشاوره و رواندرمانی کودک خود، همراه شما هستیم.
با ما تماس بگیرید: 021 - 88652505 - 021 - 88652502
نشانههای اختلال تیک
- تیکهای حرکتی: این نوع از تیک عصبی شامل، حرکات سر و شانه، تیکهای چشمی مانند پلک زدن، تکان خوردن، جهش عضلانی، بشکن زدن با انگشتان، یا لمس اشیاء و یا اشخاص است. اغلب تیکهای حرکتی قبل از تیکهای صوتی ظاهر میشوند.
- تیکهای صوتی: اینها صداهایی هستند مانند سرفه، صاف کردن گلو، صدای خرخر، یا تکرار کلمات و اصطلاحات.
میتوان تیکهای عصبی را به گونهای دیگر هم طبقهبندی کرد. - تیکهای ساده: این موارد ناگهانی و زودگذر هستند و تعدادی از ماهیچههای بدن را درگیر میکنند مانند تکان دادن بینی، نگاههای خیلی سریع انداختن، یا صاف کردن گلو.
- تیکهای پیچیده: شامل حرکاتیاند که چندین گروه ماهیچهای را دخیل میکنند. مانند پریدن یا قدم برداشتن به یک شیوهی خاص، ژست و اشاره، یا تکرار کلمات و اصطلاحات.
معمولاً قبل از تیکهای عصبی، فرد با یک میل و تمایل ناراحتکننده مثل خارش یا سوزش روبهرو میشود. میتوان تیک عصبی را انجام نداد، اما این کار تلاش
زیادی میطلبد که منجر به تنش و استرس در فرد میشود. افراد با انجام و تکرار تیک عصبی از این تنش و استرس رها میشوند.
- با احساساتی مانند اضطراب، خشم، هیجان و خستگی بدتر شوند
- در زمان بیماریای بدتر شوند
- در هنگام خواب رخ دهند
- طی زمان تغییر کنند
- با گذشت زمان شدت یا نوعش متفاوت شود
- با گذر زمان شدیدتر شوند
بسیاری از تیکهای عصبی دوران کودکی خفیف هستند و ممکن است بدون درمان برطرف شوند. اما اگر تیکها بیش از یک سال ادامه پیدا کنند، شدت آنها بیشتر شود، باعث درد یا آسیب جسمی شوند، عملکرد تحصیلی، شغلی یا روابط اجتماعی فرد را مختل کنند یا همراه با علائمی مانند وسواس، بیشفعالی، اضطراب یا افسردگی باشند، بهتر است هرچه زودتر توسط متخصص ارزیابی شوند. مراجعه زودهنگام معمولاً باعث میشود درمان سادهتر و مؤثرتر باشد.
علل اختلال تیک چیست؟
- صدمات مغزی
- سکته
- عفونتها
- سموم
- جراحی
- سایر جراحتها
آیا تیک عصبی همیشه به دلیل استرس است؟
بسیاری از افراد تصور میکنند هر تیکی صرفاً نتیجه استرس است؛ در حالی که واقعیت کمی پیچیدهتر است. پژوهشها نشان میدهند عوامل ژنتیکی و تفاوتهای عملکرد مغز نقش مهمی در ایجاد اختلالات تیک دارند. با این حال استرس، اضطراب، کمخوابی، خستگی و فشارهای روانی میتوانند شدت تیکها را افزایش دهند.
بنابراین درمان موفق معمولاً تنها بر کاهش استرس متمرکز نیست، بلکه ارزیابی دقیق علت و انتخاب درمان مناسب اهمیت بیشتری دارد.
درمان اختلال تیک
رواندرمانی
روش ERP یکی از روشهای رویکرد شناختی-رفتاری (CBT) است که به اشخاص کمک میکند تا تمایل ناراحتکننده به انجام تیک عصبی برایشان عادی شود، با هدف جلوگیری از انجام تیک عصبی.
دارودرمانی
در کنار رواندرمانی، میتوان از داروها هم بهره برد. داروها اغلب، فراوانی تیک عصبی را کاهش میدهند، اما نمیتوانند کاملاً آن را از بین ببرند. داروهای در دسترس شامل:
- داروهای ضد تشنج
- تزریق بوتاکس
- آرامسازی عضلات
- داروهای موثر بر هورمون دوپامین
تحریک عمیق مغز
این روش برای کسانی است که به سندروم تورت مبتلا هستند و اختلال تیک آنها به سایر درمانها جواب نداده، به گونهای که کیفیت زندگیشان تحت تاثیر قرار گرفته است.
تحریک عمیق مغز شامل کاشت یا قرار دادن دستگاهی که با باتری کار میکند در مغز است. قسمتهای مشخصی از مغز که حرکات را کنترل میکنند، به وسیلهی تکانههای الکتریکی تحریک میشود با هدف کاهش تیکهای عصبی.
چگونه با اختلال تیک کنار بیاییم (نکات خودیاری)
- اجتناب از استرس و اضطراب
- خواب کافی
- عضو شدن در گروههای حمایتی اختلالات تیک
والدین کودکان مبتلا به تیکهای عصبی:
- به معلمان، مراقبتکنندگان، یا سایر کسانی که کودکتان را میشناسند، شرایط اش را اطلاع دهید.
- با تشویق فرزندتان به علایق و ایجاد روابط دوستی، به افزایش عزت نفس او کمک کنید.
- وقتی تیک عصبی رخ داد، آن را نادیده بگیرید و از اینکه آن را به رویش آورید خودداری کنید.
باورهای نادرست درباره تیک عصبی
درباره تیکهای عصبی باورهای اشتباه زیادی وجود دارد. برای مثال برخی فکر میکنند فرد عمداً این حرکات را انجام میدهد یا اگر اراده کند میتواند کاملاً آنها را متوقف کند. در حالی که تیکها معمولاً غیرارادی هستند و کنترل آنها برای فرد بسیار دشوار است. همچنین وجود تیک به معنای پایین بودن هوش، ضعف شخصیت یا بیماری روانی شدید نیست. بسیاری از افراد مبتلا زندگی طبیعی، موفق و فعالی دارند و در صورت نیاز میتوانند با درمان مناسب علائم خود را به خوبی مدیریت کنند.
مرکز روانشناسی و مشاورهی چمان با روانشناسان و روانپزشکان مجرب، خدمات مناسب برای درمان اختلالات تیک را ارائه داده و با شما در راه درمان همراه خواهد بود.
ما از ساعت 8 تا 21 در کلینیک هستیم. برای رزرو وقت مشاوره و روانشناسی تماس بگیرید:
