سوگ پس از هرگونه فقدان اتفاق میافتد و پاسخی درونی است که به افکار و احساساتمان بر میگردد.
نشانههای سوگ چه هستند؟
هدف از اشاره کردن به نشانههای سوگ بدین جهت سودمند است که خودآگاهی بیشتری از فرآیند سوگواری به شما و همچنین اطرافیان میدهد و وقتی خودآگاهی درباره علائم سوگ بیشتر شود در پی آن همدلی اتفاق میافتد. بنابراین اگر در حال عبور از یک سوگ هستید طبیعی است که تغییراتی در ابعاد جسمانی، عاطفی، رفتاری و فکریتان رخ داده باشد.
جسمانی:
- سردرد و بدن درد
- خستگی مفرط
- بیاشتهایی یا پرخوری
- بیخوابی
- حساسیت بیش از اندازه به سر و صدا
- لرزش
- سرگیجه
- تنگی نفس
احساسی -هیجانی:
- احساس گناه
- خشم
- اضطراب
- تنفر
- بیپناهی
- شوک
- ترس
رفتاری:
- گریه کردن
- ناتوانی در برقراری ارتباط با دیگران
- اجتناب
- عدم پذیرش
- استعمال مواد مخدر
شناختی:
- از دست دادن ایمان و اعتقاد
- سردرگمی
- از دست دادن ارتباط با خود
- وسواس فکر
- رویاهای واضح؛ خواه آزار دهنده خواه خوشایند
انواع سوگ چیست؟
همانطور که افراد واکنشهای متفاوتی نسبت به سوگ از خود بروز میدهند، فرهنگها نیز این تنوع را در سوگواری دارند به طوری که رسم و رسومات برگزاری سوگواری در هر کشور و فرهنگی کمی با یکدیگر متفاوت است. جنبههای فرهنگی سوگواری بسیار پررنگ است.
سوگ نرمال:
فرایندی است که فرد را به سمت پذیرش آن فقدان پیش میبرد در این زمان است که نشانههای سوگ به طور آهسته و پیوسته تسکین پیدا میکند و فرد رفته رفته، به زندگی عادی باز میگردد. لازم به ذکر است این فرایند آنقدرها هم آسان اتفاق نمیافتد.
سوگ افراطی:
.زمانی است که فرد سوگوار هنوز هم نشانههای سوگ را به شدت روزهای اول دارد و با مرور زمان این نشانهها کمرنگ نشدهاند
سوگ اجتنابی:
زمانی اتفاق میافتد که فرد تا مدت زیادی پس از فقدان، علائم سوگ را از خود نشان نمیدهد و شروع به سوگواری نمیکنید در بسیاری از موارد، افراد به صورت آگاهانه از واقعیت اجتناب میکند. سوگ پنهانی: زمانی رخ میدهند که فرد علائم سوگ را از خود بروز نمیدهد و درون خود نگه میدارد تا زمانی که نمود جسمانی پیدا میکند (خودخوری).
در زمان سوگواری چه کنیم؟
بسیاری از افراد حین سوگواری احساس درماندگی میکنند نه فقط به خاطر اینکه با موقعیت جدیدی روبرو هستند و یا با احساسات خود درگیر شدهاند، بلکه قانونی وجود ندارد که به ما بگوید چه کار کنیم، با این حال ما این سه مورد را برای عبور از این بحران پیشنهاد میکنیم:
۱. درخواست حمایت
به جای اینکه بیشتر اوقات تنها بمانید از خانواده و دوستان خود بخواهید شما را حمایت کنند. حتی اگر هم انزوا برایتان خوشایندتر است سعی کنید اوقات خود را با دوستانتان بگذرانید.
از یک مشاور یا درمانگر کمک بگیرید، آنها میتوانند شما و شرایطتان را بهتر از هر کس دیگری درک کنند و در تسریع بهبودی شما کمک کنند.
۲. مراقبت از خود
غذا خوردن و خوابیدن را در اولویت قرار دهید. گاهی آنقدر غرق سوگواری میشویم که فراموش میکنیم باید غذا بخوریم و بخوابیم. برای فعالیتهای جسمانی (ورزش) وقت بگذارید زیرا این فعالیتها موجب ترشح آندورفین شده و احساس نشاط را در شما ایجاد میکنند.
ممکن است عجیب به نظر بیاید اما میتوانید کارهایی را انجام دهید که احساس خوبی در شما به وجود میآورند مانند ماساژ و رسیدگی به مو و ناخنهایتان. این کارها به شما یادآوری میکنند که شما لایق رسیدگی و توجه هستید.
۳. انجام فعالیتهای لذت بخش
لیستی از فعالیتهایی که خیلی دوست دارید انجام بدهید تهیه کنید. گاهی آنچنان مشغول سوگواری میشویم که لذت بردن از زندگی را فراموش میکنیم.
برای برگشتن به کار قبلیتان با درمانگر خود مشورت کنید. زیرا بازگشتن به روند عادی زندگی برای سلامت روان شما بسیار دارای اهمیت است، چون ذهنتان را فعال نگه میدارد و شما احساس ارزشمندی میکنید.
نظریات روانشناسی درباره سوگ
یکی از قدیمیترین نظریات سوگ در روانشناسی که احتمالا تا حدی با آنها آشنا هستید مدل پنج مرحلهای کوبلر-راس میباشد. طبق این مدل افرادی که دچار سوگ میشوند از پنج مرحله عبور میکنند
- انکار
- خشم
- چانه زنی
- افسردگی
- پذیرش
یکی از انتقادهایی که درباره این مدل وجود دارد این است که افراد ممکن است به همین ترتیب مراحل را تجربه نکنند حتی گاهی دچار به برخی از مراحل بالا نشوند.
بنابراین نظریات دیگری توسط روانشناسان ارائه شدند که در حال حاضر پراستنادترین آنها مدل «تکالیف سوگ وردن» است. در این مدل کاربردی چهار تکلیف اصلی وجود دارند:
- پذیرش واقعیت فقدان
- تجربه و پردازش درد سوگ
- سازگاری با زندگی جدید
- یافتن ارتباطی جدید با فرد از دست رفته و ادامه زندگی
اگر کنجکاو هستید که درباره این مدل بیشتر بدانید، خبر خوب این است که کتابی درباره آن به فارسی ترجمه شده است که میتوانید آن را مطالعه کنید.
برای درمان سوگ از چه روشهایی میتوان استفاده کرد؟
اگر برای مدت طولانی علائم سوگ باقی ماندند لازم است از متخصص کمک بگیرید به طوری که در انجام امور روزمره به مشکل خوردید، احساس ناامیدی و پوچی عمیقی داشتید، افکار آسیب به خود یا خودکشی به ذهنتان خطور کرد، و انزوای شدید اجتماعی.
به یاد داشته باشید که افراد سوگواری که در فرایند سوگ گیر افتادهاند، اتفاقات گذشته را نادیده گرفته و مدام به آینده فکر میکنند؛ اینکه عزیزشان در پیشامدها و لحظات آینده، دیگر حضور نخواهد داشت. یکی از روشهای عبور از سوگ، مواجه است.
روشهای درمانی باید فرد را با همهی افراد و وقایع دیگری که زندگی او را تشکیل میدهند مواجه کنند. فرد سوگوار لازم است با کمک درمانگر خود زمانهایی را تعیین کند که فقط سوگواری کند اما در عین حال از یادآوری بیش از اندازهی خاطرات آن مرحوم خودداری کند و چیزهایی که بیش از حد او را یاد عزیزش میاندازد کنار بگذارد.
اگر در همین زمان، از روش مواجه سازی هم استفاده کند، عادتهایی که باعث میشوند در فرایند سوگ گیر بیوفتد به مرور از بین میروند.
ما از ساعت 8 تا 21 در کلینیک هستیم. برای رزرو وقت مشاوره و روانشناسی تماس بگیرید:
ترجمه: کیمیا مرادخانی
گردآوری: سارا صدرالدینی
